داڵغه‌ی سه‌ره‌کی من هه‌وڵدانه‌‌ بۆ لێنزیک بوونه‌وه‌ و ئاشکرا کردنی لایه‌نه‌ جیاوازه‌کانی زمان‌

عه‌تا نه‌هایی له‌سه‌ر رۆمانی "گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه"‌ بۆ "هاوڵاتی" ده‌دوێت

‌وتو وێژ لەگەڵ هاوڕێ کەریمی[1]

پێشه‌کی: ژوورێکی سێ له‌ چوار مه‌تری له‌ شاری بانه‌ی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان، به‌ درێژایی زیاتر له‌ 25 ساڵ،ژماره‌یه‌کی ئێجگار زۆر له‌و که‌سانه‌ی سه‌ر به‌ یه‌کێک له‌ 7 هونه‌ره‌که‌ن،سه‌ردانیان کردووه‌ و چای ساردیان لێ خواردۆته‌وه‌. (له‌به‌ر ئه‌وه‌ی قسه‌کان گه‌رم بوون)... له‌وانه‌یه‌ جگه‌ره‌یه‌کیشیان کێشابێت و به‌ده‌م باسی ئه‌ده‌بییه‌وه‌ چه‌ندین کاتژمێریشیان تێپه‌ڕاندبێت و دواجار گه‌ڕابێتنه‌وه‌ بۆ درکاندنی چه‌ندین خه‌می په‌نگخواردوو... بێده‌نگی.

کتێبخانه‌یه‌کی باڵابه‌رز تا سه‌قفی ژووره‌که‌ خۆی کێشاوه‌ته‌وه‌ و سه‌دان کتێبی له‌ خۆی گرتووه‌. له‌ چوارچێوه‌یه‌کدا وێنه‌ی (سادق هیدایه‌ت) نووسه‌ری به‌ ناوبانگی فارس و له‌ چوارچێوه‌یه‌کی تردا شیعرێکی حافزی شیرازی (غلام همت آنم كه زير چرخ كبود      زهرچه رنگ تعلق پذيرد آزاد است) له‌ په‌نجه‌ره‌ی ژووره‌که‌یه‌وه‌ ئه‌گه‌ر جوان بڕوانی له‌ق له‌قێکی ته‌نیا، دوو ماڵ به‌ولاوه‌ له‌سه‌ر چڵی دارتوویه‌ک به‌دی ده‌کرێت. ئه‌وه‌ ژووری عه‌تا نه‌هاییه‌.

(دیمانه‌یه‌ک له‌سه‌ر کۆمه‌ڵه‌ چیرۆکی ئه‌و باڵنده‌ برینداره‌ که‌ منم)

دواندنی: سلێمان دڵسۆز[1]

پێشه‌کی: تازه‌ كۆمه‌ڵه‌ چیرۆكێكم لێ خوێندبۆوه‌. هه‌روا له‌ كه‌ش­وهه‌وای چیرۆكه‌كان­دا ده‌ژیام و حه‌زم ده‌كرد له‌ باره‌یانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ كه‌سێك بدوێم. تا راست له‌و سه‌روبه‌نده‌دا وه‌ڤدێكی رووناكبیری له‌ كوردستانی رۆژهه‌ڵاته‌وه‌ هاته‌ هه‌ولێر و نووسه‌ری چیرۆكه‌كانیان بۆ هێنام و من ئاوده‌نگێكی چاكم ده‌ست كه‌وت تا حه‌زه‌ ده‌روونییه‌که‌ی خۆم وه‌دی بێنم.

هه‌ر زوو باسی چیرۆكه‌كانم له‌گه‌ڵ هێنا گۆڕێ و دیم له‌ باره‌یانه‌وه‌ قسه‌ی شیاوی تۆماركردنی پێن، به‌ڵام دوو رۆژ به‌ ده‌وریدا هاتم و چووم، ملی بۆ دیمانه‌یه‌ك نه‌ده‌دا و هه‌ر جاره‌ی به‌ بیانوویه‌كه‌وه‌ ته‌فره‌ی ده‌دام. سه‌ره‌نجام شه‌وێكیان به‌ گیرم هێنا و ریكۆرده‌رێكی بچووكم له‌ پێش دانا.

له‌ سه‌رتاسه‌ری كاتی دیمانه‌كه‌دا كه‌ كاتژمێر و چاره‌گێكی خایاند، به‌رده‌وام له‌ په‌نجه‌ره‌ی ژوورێكی هوتێل شیراتۆنه‌وه‌ نیگای به‌ره‌و گه‌ڕه‌كه‌ دووره‌كانی هه‌ولێر ده‌ڕۆیشت و ئه‌وه‌ی من ده‌متوانی له‌ سیمای­دا بخوێنمه‌وه‌، نیگه‌رانییه‌كی شاراوه‌ بوو. هه‌مان نیگه‌رانی و دڵه‌ڕاوكێ و دڕدۆنگی كه‌ به‌ سیمای یه‌ك یه‌كی چیرۆكه‌كانیشیه‌وه‌ دیاره‌.

عه‌تای نه‌هایی، بگێڕه‌وه‌ی چیرۆكی ژیانی مرۆڤه‌ غه‌مگین و بێ­ده‌ره‌تان و باڵنده‌ برینداره‌كانی ئه‌م سووچه‌ ته‌ریكه‌ی دنیا بۆمان ده‌دوێت:

نووسینی رۆمان پێویستی به‌ بوونی تاکێکی ده‌رباز بوو له‌ عه‌قڵی گشتی هه‌یه‌

(وتووێژ لەگەل خالید محەمەد زادە)

پرسیار: کاک عەتا ئێوە رەوتى رۆمان نووسى لە ناو کورددا بۆ کەى دەگەرێننەوەء پێتان وایە لە کام قۆناغ دایە کە دەتوانین بلێین رۆمانى کوردى لە دایک دەبێ؟

وه‌ڵام: بەرلەوەی وەڵامی پرسیارەکە بدەمەوە پێویستە ئاماژەیەکی زۆر کورت بە دوو راستی بکەم. یەکەمیان ئەوەی کە چیرۆک و رۆمانی کوردیش وەک هەموو بەرهەمێکی ئەدەبیتری کوردی لەبەر ئەوەی کە‌ لە‌ چەند جوغرافیای سیاسی و وڵاتی جیاوازدا چاپ و بڵاو کراونەتەوە، من ئاگادارییەکی تێر و تەسەلی مێژووییم لەسەر هەموو بەرهەمەکان و کاتی نووسران و بڵاو بوونەوەیان نییە. دووهەم لەبەر باری نالەباری زمان و ئەدەبی کوردی لەم وەڵاتانەدا، رەنگە بەشێک لەو بەرهەمانە ساڵەها پاش نووسرانیان بڵاو بووبێتنەوە، کە من و هەموو کەسێکی تر ناچارین لە باری مێژووییەوە کات و ساڵی بڵاوبوونەوەیان، نەوەک نووسینیان، رەچاو بگرین.

مه‌رگ، واقیع یان فانتازیا‌

(وەڵامی چه‌ند پرسیارێکی رەخنەی چاودێر)

پرسیار: ئێوە وەک چیرۆکنووس و رۆمان نووسێک تێگەیشتن و لێکدانەوەتان بۆ مردن چییە؟ هەست دەکەن لە‌دوا مردن ژیانێکیتر و زیندوو بوونەوە هەبێت؟ ئایا رۆح لە جەستە جیا دەبێتەوە بڕوات بۆ دنیایەکیتر؟ ئایا رەشبین نین لە ‌نەبوونی چارەسەر و خۆ دەرباز کردن لە ‌مەرگ؟

وەڵام: نایشارمەوە کاتێک لە ‌تەمەنی کەمتر لە ‌پەنجا ساڵیدا پرسیاری لەم شێوەم لێ دەکرێت کە‌ جۆرێک داوای بە ‌ئەدەبانە بۆ پێچانەوەی باروبنەی کۆچ و دوا ماڵاواییە، دادەچڵەکێم. داچڵەکینەکەم هەر بۆ ئەوە نییە کە‌ مردنم بیر دەهێننەوە، یان هەواڵی نزیک بوونەوەی مردنم پێ رادەگەیەنن،