ده‌رباره‌ی نووسه‌ر

رمان نویس عشق های بی پایان کرد

گفتگوي عطا نهايي با محمد رضا اسكندري

(منتشر شده در تارنماي كُردانه)

جامعه كردي يك جامعه سنتي است. مردم كُرد و حتا كوشندگان و مبارزين راه آزادي هم، هنوز افسار سنتها را بر گردن دارند. سنت سالاريِ مرد، پدر و شوهر بر زن. در اين سنت به ظاهر مردسالار و پدر و شوهرسالار آنچه كه سالار واقعي است نه مرد است و نه زن، بلكه  خنجر است. دشنه‌اي كه از سده‌ها و هزاره‌ها قبل در خاك مدفون شده‌ است.

كُردانه: شاید هیچ ملتی به اندازه ملت کرد عاشق نبوده اما این عشق چه سرانجامی داشته است خود داستان دیگری است.

در فرهنگ شرق و بخصوص کردها عشق همیشه سرانجامی جز سر به بیانان گذاشتن و فرهاد بیستون بودن نداشته است. در همین رابطه نویسنده برجسته معاصر کرد عطا نهایی  که خود نیز این فرهنگ را با گوشت و پوست و استخوان تجربه کرده،  در رمانها خود ابن عشقهای بی پایان را به رشته تحریر در آورده است.

در رمانها و داستانهای کوتاه او رابطه‌های  عاشقانه میان انسانهای جامعه‌اش، که همانا مردمان شهر و روستاها، مردمان عادی و سیاسیون ملت کرد هستند را، با دیدی و نگارشی زیبا به رشته تحریر در آورده است . روابط عاشقانه‌اي كه متاسفانه در بیشتر اوقات محکوم به شکست بوده‌اند. سئوال خیلی از منتقدان آثار این رمان نویس از چرايي اين شكست و ناكامي است ؟آیا فرهنگ ملتی که او از آن تغذیه می‌کند مروج  بدبینی و نهیلیسم است و یا واقعیت در اين سرزمین به گونه‌اي دیگر است؟

dadgayy

جیهانێکی بەتاڵ لە ‌هیوا

(خوێندنەوەی رۆمانی دادگایی فرانتس کافکا)

ساڵی 1998 وتارێکی کورتی میلان کۆندێرا، نووسەری هاوچەرخ و هاووڵاتی فرانتس کافکام کرد بە کوردی  کە پێموابوو یارمەتییەکی زۆرمان دەدا لەو جیهانە داستانییە نزیک ببینەوە کە پێی دەگوترێ «جیهانی کافکایی»و، وێڕای لایەنە تەمسیلی و هێماییەکەی زۆر لە واقیعی جیهانی خۆمان، بە تایبەت لە کۆمەڵگە‌ داخراو و توتالیتارییەکان، نزیکە.

کۆندێرا لەو وتارە کورتەیدا، بە شێوازێکی تایبەت بە خۆی، گەلێک رووداو و پێشهاتی وڵاتەکەی ــ کۆمەڵگەی چێکی سەردەمی دەسەڵاتداری کۆمۆنیستەکان ــ دەگێڕێتەوە کە زۆر لە رووداو و پێشهاتەکانی رۆمانەکانی کافکا، بە ‌تایبەت «کۆشک» و «دادگایی» دەچێت. ئایا ئەمە بەو مانایەیە کە کافکای خەڵکی چێک لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا پێشبینی و پێشگۆیی ژیان لە ژێر سایەی سیستەمی کۆمۆنیستی، یان بە شێوەیەکی بەربڵاوتر، سیستەمی تۆتالیتاری کردووە؟ بێگومان چیرۆک و رۆمانەکانی کافکا پەردە لە زۆر لایەنی ژیان لە‌ کۆمەڵگە داخراو و تۆتالیتارییەکان هەڵدەدەنەوە، بەڵام وەک خودی کۆندێراش دەڵێ: «جیهانی کافکایی لەگەڵ هەموو پێناسەکانی کۆمەڵگەی تۆتالیتاردا نایەتەوە. حیزب، ئیدئۆلۆژی، سیاسەت، پۆلیس و سوپا لە بەرهەمەکانی کافکادا نین. هەروەها لە‌ کۆمەڵگە ناتۆتالیتار و ئازادەکانیشدا زۆرجار مرۆڤ دەکەوێتە بارودۆخێکەوە کە لە ‌بارودۆخی کەسایەتییەکانی کافکاوە نزیکە. بۆیە دەگوترێت هەوڵی زۆر دراوە کە بەرهەمەکانی کافکا وەک رەخنەیەک لە کۆمەڵگەی پیشەسازی و رەنجبەری و لەخۆنامۆیی، وەک رەخنەیەک لە ئەخلاقیاتی بورژوازی و، بە گشتی وەک رەخنەیەک لە سیستەمی کاپیتالیستی  لێک بدرێتەوە، بەڵام دیسان لە جیهانی کافکاییدا هیچ دیاردەیەکی سەرمایەداری وەک پارە، دەسەڵاتی پارە، کاسبکاری، کرێکاری رۆژمز، خاوەندارێتی و شەڕی چینایەتی و ... بوونیان نییە. »

ژیانمان له‌ داوی گره‌وی گه‌وره‌کاندایه‌

(ئەم وتووێژە لەسه‌ر رۆمانی "گره‌وی به‌ختی هه‌ڵاڵه‌" له‌ سێ ژماره‌ی ئه‌ده‌ب و هونه‌ری کوردستانی نوێ بڵاو کراوه‌ته‌وه‌)

وتووێژ له‌ گه‌ڵ ئیدریس عه‌لی

دەتوانم بڵێم رۆمانی «گرەوی بەختی هەڵاڵە»، بەرهەمێکە کە بە قەدەر توانا و ئەزموونی ئەدەبی و داستانی خۆم پێیەوە‌ ماندوو بووم و لە‌ ئاستی بۆچوون و تێگەیشتنی خۆمه‌ لە ‌ستانداردەکانی ئەم جۆرە گێڕانەوەیە. ئەم رۆمانە بە رای خۆم بەرهەمێکە کە‌ دەبوو بەم شێوە بنووسرایە و، چیرۆکێکە‌ کە‌ دەبوو بەم فۆڕم و زمانە بگێڕدرایەوە. کەواتە ‌هەر بۆچوونێک لەم چاوپێکەوتنە یان لە هەر شوێنێکیتر بە‌نسبەت ئەم رۆمانەوە دەریببڕم هەمان بۆچوونە‌ کە ئەگەر خۆشم نووسەری نەبومایە دەرم دەبڕی.

JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL

سه‌ره‌تا
پێشتر
1

یادداشت



زەروورەتی هاوکاری و

پەروەردەی ئەدەبی

خورافەیکی گەورە ‌کە لە‌ کۆمەڵگەی ئێمەدا باوە و لە ‌ئیفلیجی سیستەمی پەروەردە و قوتابخانە و کۆلیژە ئەدەبی و هونەرییەکانەوە سەری هەڵداوە، ئەوەیە کە داهێنەری ئەدەبی (شاعیران و نووسەران) پێویستیان بە فێرگە و خویندکاری و قوتابییەتی نییە. ئەڵبەت گەلێک بەڵگە و پاساو بۆ ئەم بیروبۆچوونە هەڵەیە هەیە. بۆ نموونە دەگوترێت داهێنانی بەرهەمی ئەدەبی کردەیەکی تاکە کەسییە کە پشتی بە حەز و بەهرە و ئەزموونی شەخسی و ئاستی رۆشنبیریی و مەعریفە و دنیابینی شاعیر و نووسەرەکەی بەستووە و، ئەم ئەزموون و رۆشنبیرییە فرە رەهەندەش لە فێرگە و لەبەر دەستی مامۆستایەکی شاعیر یان نووسەر و ئەدیب بە دەست نایەت...

درێژه‌ی بابه‌ت

کتێبه‌کان

Picture_254
IMG_2415
IMG_2414
IMG_2413
IMG_2422

IMG_2421

karigai_chirok_ata_nahaee

Subscribe RSS

Twitter Follow us on Twitter?
Email Subscribe via Email?
Facebook Find us on Facebook?

ڕا پرسی

ڕای تۆ ده‌رباره‌ی ئه‌م ماڵپه‌ڕه‌ چیه‌؟